De term ‘supermodel’ verwijst naar een model dat niet alleen bekend is in de modewereld, maar ook bij het grote publiek, net als actrices en zangeressen. In de jaren 90 bereikte een selecte groep modellen deze status en veranderde daarmee de plaats van modellenwerk in de populaire cultuur. Zes namen keren opvallend vaak terug: Naomi Campbell, Cindy Crawford, Linda Evangelista, Christy Turlington, Claudia Schiffer en Kate Moss.
Waarom de lijst met supermodels per bron verschilt
De selectie van ‘zes legendarische supermodels’ staat niet vast. De documentaireserie The Super Models, die vanaf 20 september 2023 te zien is op Apple TV+, richt zich op vier van hen: Naomi Campbell, Cindy Crawford, Linda Evangelista en Christy Turlington. Andere media voegen Claudia Schiffer, Kate Moss of Tatjana Patitz toe.
Die verschillen zijn te verklaren door de gehanteerde criteria. Als we kijken naar de modellen die tussen het einde van de jaren 80 en het midden van de jaren 90 de covers van tijdschriften en grote reclamecampagnes domineerden, bestaat de vaste kern uit vijf à zes namen. De modepers gebruikt de term ‘The Big Six’ voor Campbell, Crawford, Evangelista, Turlington, Schiffer en soms Moss of Patitz.
Om beter te begrijpen wat de zes legendarische supermodels onderscheidt van de andere modellen uit die periode, moeten we hun individuele carrières en hun gezamenlijke rol in de transformatie van de industrie onder de loep nemen.
Naomi Campbell en Cindy Crawford: twee bepalende carrières
Naomi Campbell was het eerste zwarte model op de cover van de Franse Vogue. Dit feit, dat vaak wordt aangehaald, vat de betekenis van haar carrière treffend samen: ze baande de weg in een industrie waar diversiteit vrijwel niet bestond. Haar uitgesproken karakter stond haar carrière niet in de weg, maar droeg juist bij aan de mythe van de ‘zwarte panter’ van de mode.
Campbell heeft gezegd dat ze al meer dan twee decennia aan de top van de mode staat en dat niemand haar plaats heeft ingenomen. Los van de provocatie getuigt deze uitspraak van een uitzonderlijk lange carrière: ze staat nog steeds op de covers van prestigieuze tijdschriften en loopt shows voor grote modehuizen.
Cindy Crawford volgde een andere weg. Haar moedervlek boven haar lip, die sommige modellenbureaus aanvankelijk als een schoonheidsfoutje zagen, werd haar handelsmerk. Crawford bouwde een toegankelijk imago op, ergens tussen high fashion en de Amerikaanse populaire cultuur in. Ze was een van de eersten die haar bekendheid als model wist om te zetten in een duurzaam persoonlijk merk, met name op het gebied van beauty.
Linda Evangelista en Christy Turlington: persoonlijkheid en betrokkenheid
Linda Evangelista wordt geassocieerd met een uitspraak die beroemd is geworden in de modegeschiedenis: ze zou haar bed niet uitkomen voor minder dan een bepaald bedrag per dag. Maar achter die anekdote schuilt meer: Evangelista liet zien dat een model haar voorwaarden aan merken kon opleggen en daarmee de traditionele machtsverhouding tussen ontwerpers en modellen omkeerde.
Dankzij haar vermogen om haar uiterlijk te transformeren — van een kort kapsel tot radicaal andere looks, seizoen na seizoen — werd ze de favoriete model van veel fotografen. Die kameleonachtige veelzijdigheid onderscheidde haar in een wereld waarin doorgaans juist een stabiel en herkenbaar imago werd verwacht.
Christy Turlington koos ervoor haar nalatenschap buiten het modellenwerk voort te zetten met haar maatschappelijke inzet. Ze zet zich in voor toegang tot zorg tijdens de zwangerschap en bevalling, een onderwerp dat ver van de mode afstaat, maar past bij haar wens om haar bekendheid blijvend betekenis te geven. Turlington staat voor de overgang van modelicoon naar modelactivist.
Claudia Schiffer en Kate Moss: twee visies op modellenwerk
Claudia Schiffer belichaamde een klassiek schoonheidsideaal en werd vaak vergeleken met Brigitte Bardot. Haar carrière omvatte zowel haute-coutureshows als campagnes voor een breed publiek. De laatste tijd heeft ze zich toegelegd op productie, een teken van haar overstap naar de entertainmentindustrie. In januari 2024 stond ze nog op de cover van Grazia om over haar filmprojecten te vertellen.
Kate Moss neemt in deze lijst een bijzondere plaats in. Ze werd al op jonge leeftijd ontdekt en had een uiterlijk dat afweek van de toenmalige normen: androgyn en minder voluptueus dan dat van haar tijdgenoten. Moss veranderde de esthetische normen van het modellenwerk en baande de weg voor een ander silhouet dan het beeld dat de catwalks domineerde.
Haar invloed op de mode blijkt ook uit haar lange carrière: Kate Moss vierde in januari 2024 haar vijftigste verjaardag en is nog altijd volop in het modenieuws en betrokken bij samenwerkingen met grote merken.
De groep als fenomeen: wat supermodels onderscheidt van een generatie modellen
Een aspect dat in de pers weinig aandacht krijgt, is het collectieve karakter van dit fenomeen. De serie The Super Models belicht de vriendschap tussen deze vrouwen en hun besef dat ze deel uitmaakten van een groep, en niet alleen van parallelle individuele carrières.
Verschillende factoren maakten dit fenomeen mogelijk:
- Televisie vergrootte de zichtbaarheid van modeshows tot buiten de kleine kring van modeprofessionals en maakte van modellen publieke figuren die bij een breed publiek bekend waren.
- Ontwerpers uit de jaren 80 en 90 zetten bewust niet alleen het uiterlijk, maar ook de persoonlijkheid van hun modellen in de schijnwerpers en maakten zo van modeshows een spektakel.
- Doordat sociale media ontbraken, concentreerde de bekendheid zich op een klein aantal gezichten. Tegenwoordig wordt de aandacht juist verspreid over duizenden profielen.
De status van supermodel is een product van het pre-digitale tijdperk, waarin de schaarse media-aandacht duurzame iconen voortbracht. Modellen van nu kunnen binnen enkele maanden miljoenen volgers krijgen, maar geen van hen heeft de unanieme culturele bekendheid van deze groep weten te evenaren.
De zes legendarische supermodels zijn niet zomaar modellen die succesvol waren. Ze veranderden een beroep waarin je vooral op de achtergrond bleef in een machtspositie, onderhandelden over hun contracten als filmsterren en gebruikten hun bekendheid voor projecten die verder reiken dan de mode. Hun invloed is nog altijd zichtbaar in elk debat over diversiteit, de duur van carrières en de plaats van modellen in de populaire cultuur.
